Shqipëria godet bërthamën financiare të krimit të organizuar. Rajoni nuk mban dot hapin.

Marinela Pole (Tiranë)

Operacioni i shpallur sot nga SPAK — që synon një rrjet narkotikësh që shtrihet nga Amerika Latine deri në Evropën Perëndimore — nuk është një goditje e veçuar. Me njëmbëdhjetë urdhër-arreste, tre të ekzekutuara, dhe rreth 12 milionë euro asete të ngrira në mbi 200 prona e llogari, ky operacion është hallkë e një procesi të vazhdueshëm. Një proces që po riformëson mënyrën si shteti shqiptar i qëndron përballë krimit të organizuar.

Rrjetet nuk janë zvogëluar. Ajo që ka ndryshuar është shteti.

Në të gjithë Ballkanin Perëndimor, krimi i organizuar funksionon si sistem i vetëm — rrugë të njëjta, logjistikë të njëjtë, dobësi të njëjta. Vija ndarëse mes vendeve nuk është se kush është i ekspozuar ndaj këtij sistemi. Është se kush ka ndërtuar institucione të afta për t’i përballuar.

Shqipëria: nga dokumentimi tek ndjekja penale

Rekordi i SPAK gjatë pesëmbëdhjetë muajve të fundit është tashmë i matshëm dhe i akumuluar. Vetëm në 2025, sekuestrimet dhe konfiskimet e pasurive kapën rreth 45,4 milionë euro, duke përfshirë kriptomonedhat. Operacionet nuk synojnë më arrestime të veçuara — ato godasin strukturat kriminale në tërësinë e tyre, duke u mbështetur në komunikimet e enkriptuara, gjurmimin financiar dhe bashkëpunimin e ngushtë me partnerët evropianë.

Modeli është i qartë. Në Sarandë, hetuesit goditën një rrjet kanabisi ku ishin të përfshirë zyrtarë policie në detyrë dhe ish-zyrtarë. Operacioni URA u shtri njëkohësisht në Shqipëri dhe Itali, duke prodhuar 52 urdhër-arreste ndaj disa grupeve të organizuara ndërkufitare. Në Fushë Krujë u shpërbë një rrjet me lidhje politike. Në Vlorë u prish një strukturë trafikimi e lidhur me gati dy tonë narkotikë dhe krime të dhunshme — ku sërish u zbulua gishti i zyrtarëve shtetërorë.

Çfarë ka ndryshuar në thelb është arkitektura institucionale. SPAK, BKH dhe Gjykata e Posaçme veprojnë si një trup i vetëm — të mbështetur nga Europoli, Eurojusti dhe juridiksione partnere nga e gjithë Evropa. Hetimi financiar dhe sekuestrimi i pasurive nuk janë më mjete ndihmëse; janë boshti i të gjithë strategjisë.

Ky nuk është sistem pa korrupsion. Hetimet vetë e dëshmojnë të kundërtën. Por këto lidhje tani ndiqen — nuk tolerohen, nuk menaxhohen. Shqipëria nuk po dokumenton më krimin e organizuar. Po e ndjek penalisht në shkallë të gjerë.

Serbia: kapacitet pa përmbyllje

Serbia ruan aftësi operacionale dhe vazhdon të marrë pjesë në hetimet e përbashkëta evropiane. Sekuestrimet e mëdha dhe aksionet e koordinuara tregojnë se sistemi mund të lëvizë kur ka nevojë.

Por hendeku shfaqet pas arrestimeve. Rastet e profilit të lartë shpesh nuk arrijnë deri në vendime të formës së prerë, dhe dyshimet mbi pavarësinë e prokurorisë e dëmtojnë besueshmërinë e çdo rezultati. Problemi nuk është mungesa e veprimeve — është se ato veprime rrallë mbyllen deri në fund.

Mali i Zi: sistemi i vjetër po thyhet, por i riu nuk ka zënë vend

Mali i Zi ka ndërmarrë hapa të paimagjinueshëm disa vite më parë. Procedime ndaj ish-figurave të larta të gjyqësorit, policisë dhe prokurorisë me lidhje në botën e krimit të organizuar sinjalizojnë një thyerje reale me të kaluarën.

Por sistemi i ri është akoma në ndërtim. Gjyqet zvarriten, dënimet përfundimtare mbeten të pakta, dhe dhuna e rrjeteve kriminale vazhdon. Shteti po përballet me armiq të fortë e me institucione ende të paqëndrueshme.

Maqedonia e Veriut: burimet mungojnë, sistemi ngec

Maqedonia e Veriut ndeshet me një pengesë strukturore. Kapacitetet e prokurorisë, thellësia e hetimeve dhe teknologjia e nevojshme mbeten të pamjaftueshme për shkallën e problemit.

Rezultati: një sistem që vepron kundër krimit të organizuar, por nuk arrin ta shpërbëjë.

Bosnje dhe Hercegovinë: veprim pa vijimësi

Bosnje dhe Hercegovina përballet me një problem strukturor të pazgjidhur. Kompetenca mbi krimin e organizuar është e ndarë mes niveleve shtetërore, të entiteteve dhe kantonale — dhe koordinimi varet nga vullneti i rastit, jo nga mekanizma të detyrueshëm. Hetimet ndodhin, shpesh me mbështetje evropiane, dhe arrestimet kryhen herë pas here.

Por çfarë mungon është vazhdimësia. Rastet komplekse copëtohen nëpër juridiksione, hetimet financiare mbeten sipërfaqësore, dhe rrallë ushtrohet presion i qëndrueshëm mbi rrjetet kriminale. Rezultati është veprim pa efekt kumulativ — sistemi përballet me krimin e organizuar, por nuk e shtrëngon.

Kosova: vullneti është i qartë, rezultatet ende të pamjaftueshme

Kosova ka treguar vullnet të qëndrueshëm për të luftuar krimin e organizuar dhe ka zgjeruar bashkëpunimin me mekanizmat evropianë. Hetimet ndërkufitare po rriten, koordinimi institucional po përmirësohet.

Por rezultatet mbeten të pabarabarta. Mjetet e hetimit financiar janë akoma në fazë zhvillimi, dhe asnjë fushatë sekuestrimi në shkallën e Shqipërisë nuk ka ndodhur deri sot. Boshllëqet strukturore — veçanërisht në veri — vazhdojnë të ngushtojnë shtrirjen reale të sistemit.

E vërteta rajonale

Krimi i organizuar në Ballkanin Perëndimor nuk njeh kufij. Rrjetet zhvendosen drejt vendeve ku shteti është më i dobët. Asnjë vend nuk qëndron i izoluar nga ky sistem.

Ajo që tregon tabloja e sotme nuk është se Shqipëria e ka zgjidhur problemin. Tregon se Shqipëria ushtron presion institucional të vazhdueshëm — më të qëndrueshëm në rajon.

Por ky avantazh nuk është i qëndrueshëm nëse mbetet i vetëm. Kur presioni rritet në një vend, rrjetet gjejnë shteg tjetër. Goditja e vërtetë kërkon bashkërendim, jo rrugë të ndara.

Modeli shqiptar dëshmon se institucioni i ndërtuar mirë mund të japë rezultate. Pyetja rajonale është nëse ky model do të pasqyrohet — apo nëse pabarazia në zbatimin e ligjit do të vijojë të shënojë balancin e forcave në Ballkanin Perëndimor.

Duke u mbështetur në eksperiencën brenda strukturave të zbatimit të ligjit në Shqipëri, Marinela Pole shkruan për krimin e organizuar, luftën hibride, operacionet e ndikimit dhe qëndrueshmërinë shtetërore në Ballkanin Perëndimor.